İcra ve iflas hukuku, sürelerin en kısa olduğu alanlardan biridir. Ödeme emrine itiraz için yedi gün, kambiyo senetlerine dayalı takiplerde beş gün; şikâyet, ihalenin feshi ve sıra cetveline itiraz için yine yedi gün gibi süreler, haklı bir tarafın bile hak kaybına uğramasına yol açabilir.
Alacaklı tarafta takibin doğru yoldan başlatılması, ihtiyati haciz gibi koruma tedbirlerinin zamanında istenmesi ve borçlunun mal varlığının araştırılması tahsil imkânını belirler. Borçlu tarafta ise itirazın kapsamı, menfi tespit ve istirdat seçenekleri ile konkordato gibi yeniden yapılandırma yolları birlikte değerlendirilir.
Kısaca
- Genel haciz yolunda ödeme emrine tebliğden itibaren 7 gün içinde itiraz edilir; kambiyo senetlerine dayalı takipte bu süre 5 gündür.
- Borçlunun itirazıyla duran takip, itirazın iptali davasıyla (1 yıl) ya da alacak belgeye dayanıyorsa itirazın kaldırılmasıyla (6 ay) devam ettirilebilir.
- İtiraz haksız çıkarsa borçlu, likit alacaklarda alacağın en az yüzde yirmisi oranında icra inkâr tazminatına mahkûm edilebilir.
- Ticari alacaklar için itirazın iptali davası açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
- Konkordatoda geçici mühlet kural olarak üç ay, kesin mühlet bir yıldır; bu sürelerde borçluya karşı takipler durur.
Hangi konularda destek veriyoruz?
Alacaklı ya da borçlu olmanıza göre izlenecek yol değişir. Aşağıdaki başlıkların her birinde iki tarafa da hukuki destek veriyoruz.
Alacağın tahsiline ilişkin icra takibi
Senet, çek, fatura, sözleşme, kira ya da mahkeme kararına dayanan alacaklar için doğru takip yolunun seçilmesi ve takibin sonuna kadar yürütülmesi.
- İlamlı ve ilamsız takip, kambiyo senetlerine özgü haciz yolu
- Rehnin ve ipoteğin paraya çevrilmesi
- Mal varlığı araştırması; maaş, araç, taşınmaz ve banka hesabı hacizleri
- Satış ve paraların paylaştırılması
Borca ve imzaya itiraz
Ödeme emri tebliğ edilen borçlunun borcun varlığına, miktarına, faizine ya da senetteki imzaya süresi içinde itiraz etmesi.
- Genel haciz yolunda 7, kambiyo takibinde 5 günlük süre
- İtirazın kapsamının (borcun tamamı ya da bir kısmı, faiz ve ferîleri) doğru belirlenmesi
- Kambiyo senetlerinde itirazın icra mahkemesine yapılması
İhtiyati haciz ve kaldırılması
Alacağın tahsilini güvenceye almak için borçlunun mallarına mahkeme kararıyla geçici olarak el konulması ve bu karara karşı itiraz.
- Vadesi gelmiş ve rehinle güvenceye alınmamış para alacakları
- Haczin uygulanmasından itibaren 7 gün içinde takip ya da dava
- Borçlunun haczin uygulanmasından ya da tutanağın tebliğinden itibaren 7 gün içinde itirazı
İhalenin feshi davaları
Haczedilen malın açık artırmayla satışında usule aykırılık bulunması hâlinde ihalenin bozulması için icra mahkemesine yapılan başvuru.
- İlan, tebligat ve kıymet takdirine ilişkin aykırılıklar
- Öğrenmeden itibaren 7 gün, her hâlde ihaleden itibaren 1 yıl
- Mirasçılar arasında öncelikli artırma gibi yeni kurallara uygunluğun denetimi
İtirazın iptali ve kaldırılması
Borçlunun itirazıyla duran ilamsız takibin devamı için genel mahkemede itirazın iptali ya da icra mahkemesinde itirazın kaldırılması.
- İtirazın tebliğinden itibaren 1 yıl (iptal) ve 6 ay (kaldırma)
- Ticari alacaklarda dava öncesi zorunlu arabuluculuk
- İcra inkâr tazminatı talebi
Menfi tespit ve istirdat davaları
Borçlu olmadığını ileri süren kişinin takipten önce ya da sonra borçsuzluğunun tespitini ve icra baskısıyla ödediği paranın iadesini istemesi.
- Teminat karşılığında paranın alacaklıya ödenmesinin durdurulması
- Ödemeden itibaren 1 yıl içinde istirdat davası
- Kambiyo senetlerinde bedelsizlik ve hatır senedi iddiaları
İstihkak davaları
Haczedilen malın borçluya değil üçüncü bir kişiye ait olduğunun ileri sürülmesi ve bu iddianın icra mahkemesinde çözülmesi.
- Üçüncü kişi adına istihkak iddiası ve davası
- Alacaklı adına iddiaya itiraz
- Mülkiyet karinelerinin, fatura ve belgelerin değerlendirilmesi
İcra memur işlemini şikâyet
İcra ve iflas dairelerinin kanuna aykırı ya da hakkı yerine getirmeyen işlemlerine karşı icra mahkemesine başvuru.
- Kural olarak öğrenmeden itibaren 7 günlük süre
- Haczedilemezlik ve kamu düzenine aykırılık iddiaları
- Hesap, faiz ve masraf hatalarının düzeltilmesi
Sıra cetveline itiraz
Satış bedelinin alacaklılar arasında paylaştırılmasında sıraya ve miktara yönelik itirazlar.
- Tebliğden itibaren 7 günlük süre
- Rehinli ve imtiyazlı alacakların önceliği
- Muvazaalı alacak iddiaları
İflas davaları
Borçlunun tüm alacaklılarına karşı mal varlığının tasfiyesi amacıyla adi iflas, kambiyo senetlerine dayalı iflas ve doğrudan iflas yolları.
- İflas yoluyla takip ve iflas davası
- İflas masasına alacak kaydı ve kayıt kabul davaları
- Sıra cetveli ve tasfiye süreçleri
Konkordato
Borçlarını vadesinde ödeyemeyen ya da ödeyememe tehlikesi içindeki borçlunun, mahkeme denetiminde alacaklılarıyla yaptığı yeniden yapılandırma.
- Ön proje ve bağımsız denetim raporunun hazırlanması
- Geçici (3 ay) ve kesin (1 yıl) mühlet
- Alacaklı tarafta alacak bildirimi, oylama ve tasdike itiraz
Süreç nasıl işler?
- Belgelerin ve sürelerin tespiti
Takibin dayanağı belge, tebliğ tarihi ve kalan süre belirlenir; kısa süreye bağlı işlemler hemen planlanır.
- Doğru yolun seçilmesi
Alacaklı için ilamlı, ilamsız, kambiyo ya da rehin takibi; borçlu için itiraz, şikâyet, menfi tespit ya da yapılandırma seçenekleri karşılaştırılır.
- Koruma tedbirleri
Gerekirse ihtiyati haciz ya da ihtiyati tedbir istenir; borçlunun mal varlığı UYAP üzerinden araştırılır.
- Takip ve itiraz aşamaları
Ödeme emri, itiraz, itirazın iptali ya da kaldırılması, haciz ve satış aşamaları adım adım yürütülür.
- Tahsil ya da çözüm
Satış bedelinin paylaştırılması, sulh ve taksit protokolleri ya da konkordato ile süreç sonuçlandırılır.
Bilmeniz gereken süreler
| İşlem | Süre | Not |
|---|---|---|
| Ödeme emrine itiraz (genel haciz yolu) | Tebliğden itibaren 7 gün | İcra dairesine yapılır. |
| Kambiyo senedine dayalı takipte itiraz ve şikâyet | Tebliğden itibaren 5 gün | İcra mahkemesine yapılır. |
| İtirazın iptali davası | İtirazın tebliğinden itibaren 1 yıl | Ticari alacaklarda önce arabuluculuk. |
| İtirazın kaldırılması | İtirazın tebliğinden itibaren 6 ay | Belgeye dayalı alacaklarda. |
| Şikâyet | Öğrenmeden itibaren 7 gün | Kamu düzenine aykırı işlemlerde süre aranmaz. |
| İhalenin feshi | Öğrenmeden itibaren 7 gün; her hâlde ihaleden itibaren 1 yıl | |
| Sıra cetveline itiraz | Tebliğden itibaren 7 gün | |
| İhtiyati hacze itiraz | Haczin uygulanmasından ya da tutanağın tebliğinden itibaren 7 gün | |
| İstirdat davası | Paranın tamamen ödenmesinden itibaren 1 yıl |
Tebliğ tarihi, sürelerin başlangıcıdır; tebligat zarfını ve e-Tebligat kayıtlarını saklayın.
Görüşmeye gelirken
- Ödeme emri, icra emri ya da tebligat zarfı (tebliğ tarihi önemlidir)
- Senet, çek, fatura, sözleşme gibi alacak belgeleri
- Ödeme dekontları ve hesap ekstreleri
- Taraflar arasındaki yazışmalar ve ihtarnameler
- Varsa haciz tutanakları ve satış ilanları
- Şirketler için ticaret sicili kayıtları ve mali tablolar
Sık sorulan sorular
Ödeme emrine itiraz edersem ne olur?
Genel haciz yolunda süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. Alacaklı takibe devam etmek için itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açmalı ya da elinde kanunda sayılan nitelikte bir belge varsa altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemelidir. İtiraz haksız bulunursa borçlu, alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilebilir.
Maaşıma ne kadar haciz konulabilir?
Maaş ve ücretler, borçlu ile ailesinin geçimi için gerekli miktar düşüldükten sonra haczedilebilir; ancak haczedilecek miktar maaşın dörtte birinden az olamaz. Uygulamada kesinti çoğunlukla dörtte bir oranında yapılır. Nafaka alacaklarında farklı bir oran uygulanabilir; birden fazla haciz varsa kesintiler sırayla yapılır.
Emekli maaşıma haciz konulabilir mi?
Sosyal Güvenlik Kurumu’nca bağlanan emekli aylıkları; nafaka borçları ve Kurum alacakları dışında kural olarak haczedilemez. Yargıtay uygulamasında borçlunun haciz aşamasında açıkça verdiği rıza hâlinde haciz mümkün görülmekte, kredi sözleşmesine önceden konulan genel nitelikteki muvafakatler ise çoğunlukla yeterli sayılmamaktadır. Haksız hacizlerde şikâyet yoluyla haczin kaldırılması istenebilir.
Çek ya da senede dayalı takipte nelere dikkat etmeliyim?
Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda süreler kısadır: borca ve imzaya itiraz ile şikâyet, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine yapılır. İmzaya itiraz açıkça belirtilmelidir; imza inkârı haksız çıkarsa para cezası ve tazminat gündeme gelebilir. Bedelsizlik gibi iddiaların çoğu zaman yazılı delille ispatı gerekir.
Borçlu olmadığım bir senet için takip başlatıldı; ne yapabilirim?
Süresi içinde itiraz ve şikâyet yollarına başvurmanın yanında genel mahkemede menfi tespit davası açılabilir. Takipten sonra açılan dava takibi kendiliğinden durdurmaz; ancak mahkeme, alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere teminat karşılığında paranın alacaklıya ödenmesini durduran tedbir kararı verebilir. Borcu ödemek zorunda kalırsanız, ödemeden itibaren bir yıl içinde istirdat davası açabilirsiniz.
Konkordato talep eden bir şirketten alacağım var; ne yapmalıyım?
Geçici mühlet kararıyla birlikte borçluya karşı takip başlatılamaz, mevcut takipler durur. Alacağınızı komiserin ilanında belirtilen süre içinde bildirmeniz, alacaklılar toplantısında oy kullanmanız ve tasdik aşamasında itirazlarınızı mahkemeye sunmanız önemlidir. Rehinli ve bazı imtiyazlı alacaklar konkordatodan farklı etkilenir.
İlgili yazılar
İcra ve İflas Hukuku4 dk okuma
Ödeme Emrine İtiraz: 7 Günlük Süre ve Dikkat Edilecekler
Ödeme emrine itiraz süresi, itirazın nereye ve nasıl yapılacağı, kambiyo senetlerinde 5 günlük süre, itiraz sonrası süreç ve süre kaçırıldığında yapılabilecekler.
İcra ve İflas Hukuku3 dk okuma
İtirazın İptali ve İtirazın Kaldırılması: Farklar ve Süreler
Borçlu ödeme emrine itiraz ettiğinde alacaklının iki yolu: itirazın iptali davası (1 yıl) ve itirazın kaldırılması (6 ay); arabuluculuk ve icra inkâr tazminatı.
İcra ve İflas Hukuku3 dk okuma
Menfi Tespit ve İstirdat Davası: Borçlu Olmadığınızı Kanıtlamak
Borçlu olmadığınız bir alacak için menfi tespit, ödediğiniz paranın iadesi için istirdat davası: teminatlı tedbir, ispat, süreler ve tazminatlar.
Tebligatın tarihini kontrol edin ve süre dolmadan belgelerinizle birlikte bize ulaşın; itirazın kapsamını birlikte belirleyelim.