Ceza soruşturması çoğu zaman bir telefon görüşmesi, bir ifade çağrısı ya da bir gözaltı işlemiyle başlar. Bu ilk aşamada verilen beyanlar ve atılan adımlar dosyanın sonraki seyrini belirleyebilir. Şüpheli ya da sanık olarak savunmanın her aşamada bir müdafi aracılığıyla yapılması, mağdur ya da şikâyetçi olarak ise delillerin zamanında sunulması büyük önem taşır.
Ceza muhakemesinde itiraz ve kanun yolu süreleri 2024’te yapılan değişiklikle iki haftaya çıkarıldı; son yıllarda yürürlüğe giren yargı paketleri de bazı suçların cezalarını, uzlaştırmayı ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kuralları değiştirdi. Dosyanızı güncel mevzuat ve yargı uygulamasıyla birlikte değerlendiriyoruz.
Kısaca
- İfade sırasında susma hakkınız ve müdafi (avukat) yardımından yararlanma hakkınız vardır.
- Kovuşturmaya yer olmadığı kararına ve tutuklama kararına karşı itiraz süresi iki haftadır.
- Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır.
- Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru 30 gün, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne başvuru iç hukuk yollarının tükenmesinden itibaren dört ay içinde yapılır.
- Haksız gözaltı ve tutuklama nedeniyle tazminat, kararın kesinleştiğinin tebliğinden itibaren üç ay içinde istenebilir.
Hangi konularda destek veriyoruz?
Savcılığa şikâyet ve soruşturma takibi
Suç duyurusu ve şikâyet dilekçesinin hazırlanması, delillerin sunulması ve soruşturma boyunca dosyanın takibi; şüpheli için ifade ve gözaltı aşamasında müdafilik.
- Şikâyet ve suç duyurusu dilekçesi, delil ve tanık listesi
- İfade, gözaltı ve sorgu aşamalarında hukuki yardım
- Kovuşturmaya yer olmadığı kararına 2 hafta içinde itiraz
- Uzlaştırma görüşmeleri
Asliye ceza davaları
Ağır ceza mahkemesinin görev alanı dışında kalan suçlara ilişkin yargılamalarda sanık müdafiliği ve katılan vekilliği.
- Dolandırıcılık, hakaret, tehdit, yaralama, hırsızlık gibi suçlar
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme ve seçenek yaptırımlar
- İstinaf ve temyiz başvuruları
Ağır ceza davaları
Üst sınırı on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar ile kanunda ağır ceza mahkemesine bırakılan suçlara ilişkin yargılamalar.
- İddianamenin ve delillerin ayrıntılı incelenmesi
- Duruşma hazırlığı, tanık ve bilirkişi sorgusu
- Tutukluluk incelemeleri ve tahliye talepleri
Tutukluluğa itiraz
Tutuklama kararına ve tutukluluğun devamına ilişkin kararlara itiraz; adli kontrol tedbirlerine dönüştürme talepleri.
- Kararın öğrenilmesinden itibaren 2 hafta içinde itiraz
- Kuvvetli şüphe, tutuklama nedeni ve ölçülülük değerlendirmesi
- Haksız tutuklama nedeniyle tazminat talebi
Adli sicil kaydının silinmesi
Kesinleşmiş mahkûmiyetlere ilişkin adli sicil ve arşiv kayıtlarının, kanunda öngörülen koşullar oluştuğunda silinmesi ve yasaklanmış hakların geri verilmesi.
- Adli sicilden arşive alınma ve arşiv kaydının silinme süreleri
- Yasaklanmış hakların geri verilmesi (memnu hakların iadesi) talebi
- Kamu görevi ve meslek başvurularında kaydın etkisi
Yargılamanın yenilenmesi
Kesinleşmiş bir hükmün; yeni delil, sahte belge ya da Anayasa Mahkemesi veya AİHM ihlal kararı gibi kanunda sayılan nedenlerle yeniden yargılanması.
- Yeni olay ve delillerin değerlendirilmesi
- İhlal kararına dayalı yeniden yargılama talebi
- Talebin kabulü hâlinde yeniden duruşma
Anayasa Mahkemesi ve AİHM başvuruları
Olağan kanun yolları tükendikten sonra temel hak ihlallerinin Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önüne taşınması.
- Bireysel başvuruda 30 günlük süre
- AİHM’e iç hukuk yollarının tükenmesinden itibaren 4 ay
- Makul sürede yargılanma, kişi özgürlüğü ve adil yargılanma hakkı ihlalleri
Süreç nasıl işler?
- Dosyanın incelenmesi
Kısıtlama kararı yoksa soruşturma dosyası, ifade tutanakları, deliller ve iddianame ayrıntılı olarak incelenir.
- Savunma ya da şikâyet stratejisi
Olay, deliller ve suçun hukuki nitelendirmesi değerlendirilerek izlenecek yol belirlenir.
- Delil ve tanık
Lehe deliller toplanır; tanık dinletme, bilirkişi ve uzman görüşü talepleri hazırlanır.
- Duruşmalar
Duruşmalarda tanık ve bilirkişiler sorgulanır, esasa ilişkin savunma ya da görüş sunulur.
- Kanun yolları
Karara karşı itiraz, istinaf ve temyiz yollarına iki haftalık süreler içinde başvurulur; gerekirse Anayasa Mahkemesi ve AİHM süreci takip edilir.
Bilmeniz gereken süreler
| İşlem | Süre | Not |
|---|---|---|
| Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet | Fiili ve faili öğrenmeden itibaren 6 ay | Süre geçerse soruşturma yapılamaz. |
| Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz | Tebliğden itibaren 2 hafta | Sulh ceza hâkimliğine yapılır. |
| Tutuklama ve diğer hâkimlik kararlarına itiraz | Öğrenmeden itibaren 2 hafta | 2024’te 7 günden 2 haftaya çıkarıldı. |
| İstinaf | Hükmün açıklanmasından ya da tebliğinden itibaren 2 hafta | |
| Temyiz | Hükmün tebliğinden itibaren 2 hafta | |
| Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru | Yolların tüketilmesinden ya da ihlalin öğrenilmesinden itibaren 30 gün | |
| AİHM başvurusu | İç hukuk yollarının tükenmesinden itibaren 4 ay | |
| Haksız gözaltı ve tutuklama tazminatı | Kesinleşmenin tebliğinden itibaren 3 ay; her hâlde kesinleşmeden itibaren 1 yıl | Ağır ceza mahkemesinde açılır. |
Görüşmeye gelirken
- Varsa ifade, gözaltı ve arama tutanakları
- Çağrı kâğıdı, tebligatlar ve UYAP kayıtları
- İddianame ve mahkeme kararları
- Lehinize olan belge, yazışma, fotoğraf ve kayıtlar
- Tanık olabilecek kişilerin bilgileri
- Adli sicil kaydı (e-Devlet üzerinden)
Sık sorulan sorular
İfadeye avukatsız gidebilir miyim?
Gidebilirsiniz; ancak şüpheli olarak ifade verirken müdafi yardımından yararlanma hakkınız vardır ve ifadenin başında bu hak size hatırlatılmalıdır. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda, çocuklarda ve kendini savunamayacak durumdaki kişilerde müdafi atanması zorunludur. Ne ile suçlandığınızı öğrenmeden beyanda bulunmak yerine önce bir avukatla görüşmeniz önerilir.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) sicile işler mi?
HAGB kararı adli sicil kaydına işlenmez; yalnızca kanunda belirtilen amaçlarla kullanılmak üzere ayrı bir sistemde tutulur. Beş yıllık denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa dava düşer ve bu kayıt da silinir. Kasıtlı yeni bir suç işlenirse hüküm açıklanır.
Tutukluluk ne kadar sürebilir?
Tutukluluğun azami süresi, suçun ağır ceza mahkemesinin görevine girip girmediğine göre kanunda ayrı ayrı belirlenmiştir. Tutuklu kişinin durumu soruşturma evresinde en geç otuz günde bir incelenir; her incelemede adli kontrol tedbirlerinin yeterli olup olmayacağı ayrıca değerlendirilmelidir.
Adli sicil kaydım ne zaman silinir?
Mahkûmiyet hükmünün infazıyla birlikte kayıt adli sicilden arşive alınır. Arşiv kaydı kural olarak beş yıl sonra silinir; hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetlerde yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa on beş yıl, alınmamışsa otuz yıl sonra silinir. Arşiv kaydına yalnızca kanunda sayılan kurumlar belirli amaçlarla erişebilir.
Uzlaştırma teklifini kabul etmek zorunda mıyım?
Hayır. Uzlaştırma, taraflar özgür iradeleriyle anlaşırsa sonuç doğurur; teklif reddedilebilir. Uzlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığına ya da davanın düşmesine karar verilir. Uzlaşma belgesinin şartları, ileride doğabilecek tazminat talepleri bakımından dikkatle incelenmelidir.
İlgili yazılar
Ceza Hukuku3 dk okuma
Tutukluluğa İtiraz ve Adli Kontrol: Süreler ve İzlenecek Yol
Tutuklamanın şartları, tutuklama kararına iki haftalık itiraz süresi, tutukluluk incelemesi, adli kontrol tedbirleri ve haksız tutuklama tazminatı.
Ceza Hukuku3 dk okuma
Savcılıkta ve Emniyette İfade Verirken Haklarınız
İfadeye çağrıldığınızda haklarınız: susma hakkı, müdafi yardımı, zorunlu müdafilik, yasak sorgu yöntemleri, gözaltı süresi ve ifade tutanağı.
Ceza Hukuku3 dk okuma
Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Ne Zaman Silinir?
Sabıka kaydı olarak bilinen adli sicil kaydının arşive alınması, 5, 15 ve 30 yıllık silinme süreleri, yasaklanmış hakların geri verilmesi ve HAGB kayıtları.
Beyanda bulunmadan önce bizi arayın; dosyanın durumunu öğrenip izlenecek yolu birlikte belirleyelim.