Ceza Hukuku
Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Ne Zaman Silinir?
Sabıka kaydı olarak bilinen adli sicil kaydının arşive alınması, 5, 15 ve 30 yıllık silinme süreleri, yasaklanmış hakların geri verilmesi ve HAGB kayıtları.
Av. Murat GüllerHukuk ve Danışmanlık
3 dk okuma
Halk arasında “sabıka kaydı” olarak bilinen adli sicil kaydı; iş başvurularından kamu görevine, bazı meslek ruhsatlarından silah ruhsatına kadar pek çok alanda kişinin önüne çıkabilir. Ancak kanun, kesinleşmiş mahkûmiyetlerin kayıtlarının belirli koşullarla arşive alınmasını ve belli süreler sonunda silinmesini öngörür.
Kısaca
- Kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri adli sicile kaydedilir; ceza infaz edilince kayıt arşive alınır.
- Arşiv kaydı kural olarak beş yıl sonra silinir.
- Hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetlerde, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa on beş yıl, alınmamışsa otuz yıl sonra silinir.
- Arşiv kaydına yalnızca kanunda sayılan merciler, belirli amaçlarla erişebilir.
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları adli sicile değil, ayrı bir sisteme kaydedilir.
Adli sicil kaydı ve arşiv kaydı arasındaki fark
Adli sicil kaydı, kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarını içerir ve kanunda sayılan kurumlar ile kişinin kendisi tarafından görülebilir. Arşiv kaydı ise adli sicilden silinme koşulları oluşan kayıtların taşındığı bölümdür; buradaki bilgiler yalnızca bir soruşturma ya da kovuşturmayla bağlantılı olarak yargı mercilerine ve kanunda sayılan sınırlı amaçlarla verilebilir.
Adli sicil kaydı ne zaman arşive alınır?
Mahkûmiyet hükmüne konu cezanın infaz edilmesiyle adli sicil kaydı arşive alınır. Adli para cezalarında cezanın ödenmesi, hapis cezalarında ise infazın tamamlanması bu sonucu doğurur. Kanunda sayılan diğer hâllerde de kayıtlar arşive alınır ya da silinir.
Arşiv kaydı ne zaman silinir?
| Durum | Silinme süresi |
|---|---|
| Kural olarak | Arşive alınma tarihinden itibaren 5 yıl |
| Hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyet; yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa | 15 yıl |
| Hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyet; geri verme kararı alınmamışsa | 30 yıl |
Bir mahkûmiyetin hak yoksunluğu doğurup doğurmadığı, ilgili kanunlara göre ayrıca belirlenir; süre hesabı bu nedenle dosyaya özgü yapılmalıdır.
Yasaklanmış hakların geri verilmesi
Bazı mahkûmiyetler, kamu görevine girme, belirli meslekleri icra etme ya da silah ruhsatı alma gibi haklardan yoksunluk doğurur. Bu hakların geri verilmesi (memnu hakların iadesi) için kanunda öngörülen sürenin geçmesi, bu süre içinde yeni bir suç işlenmemesi ve iyi hâlli olunduğu kanaatinin oluşması gibi koşullar aranır. Talep mahkemeye yapılır ve karar, arşiv kaydının silinme süresini de doğrudan etkiler.
HAGB, erteleme ve diğer kararlar
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması: Adli sicile kaydedilmez; ayrı bir sisteme kaydedilir ve denetim süresi iyi hâlle geçirilirse dava düşer, kayıt silinir.
- Ertelenen hapis cezası: Mahkûmiyet adli sicile kaydedilir; denetim süresi iyi hâlle geçirildiğinde ceza infaz edilmiş sayılır.
- Adli para cezası: Kesinleşen adli para cezası da adli sicile kaydedilir; ödendiğinde kayıt arşive alınır.
Adli sicil belgesi nasıl alınır?
Adli sicil kaydı belgesi e-Devlet üzerinden “Adli Sicil Kaydı Sorgulama” hizmetiyle ya da adliyelerdeki adli sicil birimlerinden alınabilir. Belge alınırken kullanım amacı belirtilir.
Sık sorulan sorular
İş başvurusunda arşiv kaydım görünür mü?
Kural olarak hayır. Arşiv kaydına yalnızca kanunda sayılan mercilerin belirli amaçlarla erişimi vardır; özel sektördeki işverene sunulan adli sicil belgesinde arşiv kayıtları yer almaz. Bazı kamu görevleri ve hassas meslekler için yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında ise farklı kurallar uygulanır.
Kaydın silinmesi için başvurmam gerekir mi?
Arşiv kayıtlarının süresi dolduğunda silinmesi kural olarak idarece yapılır. Kaydın hâlâ görünmesi ya da sürenin yanlış hesaplanması hâlinde ilgili mercilere başvurulması ve gerekirse yargı yoluna gidilmesi gerekebilir. Yasaklanmış hakların geri verilmesi ise mutlaka talep üzerine mahkemece karara bağlanır.
Adli para cezası da sicile işler mi?
Evet. Kesinleşen adli para cezası mahkûmiyetleri de adli sicile kaydedilir; para cezasının ödenmesiyle infaz tamamlandığında kayıt arşive alınır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları ise adli sicile değil, ayrı bir sisteme kaydedilir.
Ceza hukukuna ilişkin diğer konular için Ceza Hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Süreler, oranlar ve parasal sınırlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebileceğinden işlem yapmadan önce somut durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Büro
Av. Murat Güller
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. 2003’ten bu yana Kartal’daki bürosunda bireysel ve kurumsal müvekkillere avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti veriyor.
Hakkımızda
