Hukuk sözlüğü

Haciz sonucunda alacağın tamamen ya da kısmen karşılanamadığını gösteren belge. Tasarrufun iptali davası açılabilmesi için kural olarak kesin veya geçici aciz belgesi gerekir.

İcra ve İflas HukukuAyrıntılı bilgi

Tutuklama yerine uygulanabilen; yurt dışına çıkış yasağı, belirli aralıklarla imza, konutu terk etmeme gibi yükümlülüklerden oluşan koruma tedbiri.

Ceza HukukuAyrıntılı bilgi

Kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarının devlet tarafından tutulan kaydı; halk arasında “sabıka kaydı” denir. Koşulları oluşunca arşive alınır ve belirli süreler sonunda silinir.

Ceza HukukuAyrıntılı bilgi

Kanunda üst sınırı on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar ile kanunun ayrıca saydığı suçlara bakan ilk derece ceza mahkemesi.

Ceza HukukuAyrıntılı bilgi

İş, ticari alacak, tüketici, kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşuluk uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğu. Başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir.

GenelAyrıntılı bilgi

Adli sicil kaydının silinme koşulları oluştuğunda kaydın taşındığı, yalnızca kanunda sayılan amaçlarla görülebilen kayıt. Kural olarak beş yıl sonra silinir; hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetlerde süre daha uzundur.

Ceza HukukuAyrıntılı bilgi

Ağır ceza mahkemesinin ve sulh ceza hâkimliğinin görev alanı dışında kalan suçlara bakan ilk derece ceza mahkemesi.

Ceza HukukuAyrıntılı bilgi

Alacak miktarının dava açılırken tam belirlenemediği hâllerde açılabilen dava türüydü. 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanunla kaldırıldı; yerini kısmi davada bir defaya mahsus talep artırımı aldı. Bu tarihten önce açılmış davalar eski kurala göre görülür.

Genel

Anayasa’da güvence altına alınan bir temel hakkın kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla, olağan kanun yolları tüketildikten sonra 30 gün içinde Anayasa Mahkemesi’ne yapılan başvuru.

Ceza HukukuAyrıntılı bilgi

İcra takibinde borçlunun, ödeme emrine karşı borcun varlığına, miktarına ya da alacaklının takip hakkına itiraz etmesi. İlamsız takipte süresinde yapılan itiraz takibi durdurur.

İcra ve İflas HukukuAyrıntılı bilgi

Trafik kazasında hasar gören aracın, onarılmış olsa bile piyasa değerinde meydana gelen azalma. Zorunlu trafik sigortasından ve kusurlu taraftan istenebilir.

Tazminat HukukuAyrıntılı bilgi

Ölüm nedeniyle desteğini kaybeden eş, çocuk, anne ve baba gibi kişilerin uğradığı maddi zararın giderilmesi için istenen tazminat.

Tazminat HukukuAyrıntılı bilgi

Bir taşınmazı hak sahibinin rızası olmadan kullanan kişinin ödemekle yükümlü olduğu haksız işgal tazminatı. Kural olarak dava tarihinden geriye doğru beş yıla kadar istenebilir.

Gayrimenkul HukukuAyrıntılı bilgi

Taşınmaza yapılan haksız müdahalenin sona erdirilmesi için malikin açtığı dava. Çoğunlukla ecrimisil ve yıkım talepleriyle birlikte açılır.

Gayrimenkul HukukuAyrıntılı bilgi

Haftalık kırk beş saati aşan çalışma. Her bir saat fazla çalışma için ücret, normal saat ücretinin yüzde elli fazlasıyla ödenir.

İş HukukuAyrıntılı bilgi

Konkordato talebi üzerine mahkemenin verdiği koruma süresi. Kural olarak üç aydır, gerektiğinde iki ay uzatılabilir; bu sürede borçluya karşı takipler durur.

İcra ve İflas HukukuAyrıntılı bilgi

Alacağın ödenmesini sağlamak için borçlunun mal ve haklarına icra dairesince el konulması. Bazı mal ve haklar kanunen haczedilemez; maaş ve ücretler ise ancak kanunda gösterilen oranda haczedilebilir.

İcra ve İflas HukukuAyrıntılı bilgi

Geçmesiyle hakkın kendisinin sona erdiği süre. Zamanaşımından farklı olarak taraflar ileri sürmese de hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınır.

Genel

Hukuka aykırı ve kusurlu bir davranışla başkasına zarar verilmesi. Zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.

Tazminat HukukuAyrıntılı bilgi

Sigortasız ya da eksik bildirilen çalışmanın Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarına geçirilmesi için açılan dava. Hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır.

İş HukukuAyrıntılı bilgi

Kanundaki koşullar varsa mahkûmiyet hükmünün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaması. Beş yıllık denetim süresinde kasıtlı yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa dava düşer.

Ceza HukukuAyrıntılı bilgi

İtirazın iptali ya da kaldırılması sonucunda borçlunun itirazı haksız bulunursa, likit alacaklarda alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere hükmedilen tazminat.

İcra ve İflas HukukuAyrıntılı bilgi

Haczedilen malın açık artırmayla satışında usulsüzlük bulunması hâlinde ihalenin bozulması için icra mahkemesine yapılan başvuru. Öğrenmeden itibaren 7 gün, her hâlde ihaleden itibaren bir yıl içinde yapılır.

İcra ve İflas HukukuAyrıntılı bilgi

Belirsiz süreli iş sözleşmesini kanundaki bildirim sürelerine uymadan fesheden tarafın, karşı tarafa ödediği bildirim süresine ait ücret tutarındaki tazminat.

İş HukukuAyrıntılı bilgi

Alacaklının, alacağını güvence altına almak için mahkemeden aldığı ve borçlunun mallarına geçici olarak el konulmasını sağlayan karar.

İcra ve İflas HukukuAyrıntılı bilgi

Dava sonuçlanıncaya kadar hakkın elde edilmesinin zorlaşmasını ya da ciddi bir zararın doğmasını önlemek için mahkemenin verdiği geçici karar; örneğin tapu kaydına satış yasağı şerhi.

Genel

Bir malın kullanılması ve ürünlerinden yararlanılması yetkisini veren sınırlı ayni hak. Mülkiyet bir kişide, kullanım ve yararlanma başka kişide olabilir.

Gayrimenkul HukukuAyrıntılı bilgi

Bir taşınmaz üzerinde başkası ya da başka bir taşınmaz lehine kurulan, malikin kullanma yetkisini sınırlayan ayni hak; geçit hakkı bunun tipik örneğidir.

Gayrimenkul HukukuAyrıntılı bilgi

Haczedilen malın borçluya değil kendisine ait olduğunu ileri süren üçüncü kişi ile alacaklı arasındaki uyuşmazlığın çözüldüğü dava.

İcra ve İflas HukukuAyrıntılı bilgi

İlk derece mahkemesi kararlarının bölge adliye mahkemesince hem olay hem hukuk yönünden incelenmesi. Hukuk ve ceza yargılamasında başvuru süresi kural olarak iki haftadır.

Genel

Borçlu olmadığı hâlde icra baskısıyla ödeme yapan kişinin, ödediği parayı geri almak için ödemeden itibaren bir yıl içinde açtığı dava.

İcra ve İflas HukukuAyrıntılı bilgi

Geçerli bir sebep olmadan iş sözleşmesi feshedilen ve iş güvencesi kapsamındaki işçinin işine dönmeyi talep ettiği dava. Fesihten itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur.

İş HukukuAyrıntılı bilgi

İlamsız takipte borçlunun itirazıyla duran takibin devamı için alacaklının genel mahkemede açtığı dava. İtirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılır.

İcra ve İflas HukukuAyrıntılı bilgi

Alacaklının elinde kanunda sayılan nitelikte belge varsa, borçlunun itirazının icra mahkemesince kaldırılmasını istemesi. İtirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde istenir.

İcra ve İflas HukukuAyrıntılı bilgi

Paylı ya da elbirliği mülkiyetindeki bir malda ortaklığın, malın aynen bölünmesi ya da satılarak bedelinin paylaştırılması yoluyla sona erdirilmesi.

Gayrimenkul HukukuAyrıntılı bilgi

Çek, bono (emre yazılı senet) ve poliçe. Bunlara dayalı özel takip yolunda borca ve imzaya itiraz ile şikâyet süresi 5 gündür.

İcra ve İflas HukukuAyrıntılı bilgi

Kamu yararının gerektirdiği hâllerde, bedeli ödenerek özel mülkiyetteki taşınmazın idarece edinilmesi. Bedel uyuşmazlıkları bedel tespiti ve tescil davasında çözülür.

Gayrimenkul HukukuAyrıntılı bilgi

Arsa sahibinin arsa paylarının bir bölümünü, yapılacak bağımsız bölümler karşılığında yükleniciye devretmeyi üstlendiği sözleşme. Geçerli olması için resmî şekilde yapılmalıdır.

Gayrimenkul HukukuAyrıntılı bilgi

Konkordatoda geçici mühletin ardından verilen, bir yıla kadar süren ve gerektiğinde altı ay uzatılabilen süre.

İcra ve İflas HukukuAyrıntılı bilgi

Aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışan işçinin, kanunda sayılan hâllerde iş sözleşmesi sona erdiğinde her tam yıl için otuz günlük giydirilmiş ücreti tutarında aldığı tazminat. Yasal tavan uygulanır.

İş HukukuAyrıntılı bilgi

Bölünebilir bir alacağın yalnızca bir bölümünün dava edilmesi. 7589 sayılı Kanunla davacıya, tahkikat sona erene kadar bir defaya mahsus talep artırımı imkânı tanındı; artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır.

Genel

Yeni kira döneminde ödenecek kira bedelinin mahkemece belirlenmesi için açılan dava. Beş yılı aşan kira ilişkilerinde emsal kira bedelleri dikkate alınarak hakkaniyete göre belirlenir.

Gayrimenkul HukukuAyrıntılı bilgi

Borçlarını vadesinde ödeyemeyen ya da ödeyememe tehlikesi içindeki borçlunun, mahkeme denetiminde alacaklılarıyla yaptığı yeniden yapılandırma anlaşması.

İcra ve İflas HukukuAyrıntılı bilgi

Savcılığın, kamu davası açmak için yeterli şüphe bulunmadığında verdiği karar. Suçtan zarar gören, tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.

Ceza HukukuAyrıntılı bilgi

Bir kazada tarafların zararın doğumuna ne ölçüde katkıda bulunduğunu gösteren oran. Tazminat miktarı bu orana göre belirlenir; uyuşmazlıkta bilirkişi raporuyla tespit edilir.

Tazminat HukukuAyrıntılı bilgi

Kişilik haklarına saldırı nedeniyle duyulan acı ve elemin kısmen giderilmesi için hükmedilen para. Miktarı hâkim tarafından olayın özelliklerine göre takdir edilir.

Tazminat HukukuAyrıntılı bilgi

Borçlu olmadığının tespit edilmesi için açılan dava. İcra takibinden önce ya da takip sırasında açılabilir.

İcra ve İflas HukukuAyrıntılı bilgi

İşin niteliği ya da yürütüm şartları nedeniyle işçinin uğradığı geçici veya kalıcı hastalık, bedensel ya da ruhsal engellilik hâli.

İş HukukuAyrıntılı bilgi

Mirasbırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla gerçekte bağış olan bir devri satış gibi göstermesi. Tapu iptali ve tescil davasıyla ileri sürülür.

Gayrimenkul HukukuAyrıntılı bilgi

Şüpheli ya da sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukat. Şüpheli, ifadesinin her aşamasında müdafi yardımından yararlanabilir.

Ceza HukukuAyrıntılı bilgi

İcra takibinin başlatılmasıyla borçluya gönderilen ve borcu ödemesi ya da itiraz etmesi için süre veren resmî belge. Genel haciz yolunda itiraz süresi 7 gündür.

İcra ve İflas HukukuAyrıntılı bilgi

Paylı mülkiyetteki taşınmazda bir paydaşın payını üçüncü kişiye satması hâlinde diğer paydaşların aynı bedelle payı alma hakkı. Satışın bildirilmesinden itibaren üç ay, her hâlde satıştan itibaren iki yıl içinde kullanılır.

Gayrimenkul HukukuAyrıntılı bilgi

İpotek ya da rehinle güvence altına alınmış alacak için öncelikle rehinli malın satılmasını sağlayan takip yolu.

İcra ve İflas HukukuAyrıntılı bilgi

Ekonomik ömrünü tamamlamış ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı bilimsel ve teknik verilerle tespit edilen yapı. Tespite tebliğden itibaren 15 gün içinde itiraz edilebilir.

Gayrimenkul HukukuAyrıntılı bilgi

Haczedilen malın satış bedelinin alacaklılar arasında hangi sırayla paylaştırılacağını gösteren liste. Tebliğden itibaren 7 gün içinde itiraz edilebilir.

İcra ve İflas HukukuAyrıntılı bilgi

Sigorta şirketleri ile sigortalılar ve zarar görenler arasındaki uyuşmazlıkların hakem heyetlerince çözüldüğü kurum. Başvurudan önce sigorta şirketine başvurulmuş olması gerekir.

Tazminat HukukuAyrıntılı bilgi

Soruşturma evresinde tutuklama, arama, el koyma gibi kararları veren ve savcılık kararlarına yapılan bazı itirazları inceleyen hâkimlik.

Ceza HukukuAyrıntılı bilgi

İcra ve iflas dairelerinin kanuna aykırı ya da hakkı yerine getirmeyen işlemlerine karşı icra mahkemesine yapılan başvuru. Kural olarak öğrenmeden itibaren 7 gün içinde yapılır.

İcra ve İflas HukukuAyrıntılı bilgi

Soruşturma yapılabilmesi için suçtan zarar görenin şikâyetinin gerektiği suç. Şikâyet, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır.

Ceza HukukuAyrıntılı bilgi

Kiracının, kiralananı belirli bir tarihte boşaltacağını yazılı olarak üstlenmesi. Geçerli olması için kiralananın tesliminden sonra verilmiş olması gerekir.

Gayrimenkul HukukuAyrıntılı bilgi

İdari bir işlem ya da eylem nedeniyle kişisel hakları doğrudan zarar görenlerin, zararlarının giderilmesi için idare mahkemesinde açtığı dava.

Tazminat HukukuAyrıntılı bilgi

Tapu kaydının gerçek hukuki duruma aykırı olduğu iddiasıyla kaydın iptali ve taşınmazın davacı adına tescili için açılan dava.

Gayrimenkul HukukuAyrıntılı bilgi

Borçlunun alacaklılarından mal kaçırmak amacıyla yaptığı devir ve bağışların, davacı alacaklı bakımından geçersiz sayılması için açılan dava.

Gayrimenkul HukukuAyrıntılı bilgi

Kiracının muaccel kira bedelini ödememesi. Kiraya veren, konut ve çatılı işyerlerinde en az otuz gün süre vererek yazılı ihtarda bulunur; süre içinde ödeme yapılmazsa sözleşmeyi feshedebilir.

Gayrimenkul HukukuAyrıntılı bilgi

Bölge adliye mahkemesi kararlarının Yargıtay tarafından hukuka uygunluk yönünden incelenmesi.

Genel

Kuvvetli suç şüphesi ve kanunda sayılan tutuklama nedenleri bulunduğunda hâkim kararıyla kişinin özgürlüğünün geçici olarak kısıtlanması. Ölçülü olmalı; adli kontrolün yetersiz kalacağı gerekçelendirilmelidir.

Ceza HukukuAyrıntılı bilgi

Kanunda sayılan bazı suçlarda şüpheli ya da sanık ile mağdurun bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmaya çalışması. Anlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse kovuşturma yapılmaz ya da dava düşer.

Ceza HukukuAyrıntılı bilgi

Avukatın müvekkilini mahkeme, icra dairesi ve diğer kurumlar önünde temsil edebilmesi için noterde düzenlenen yetki belgesi.

GenelAyrıntılı bilgi

Kesinleşmiş bir hükümle sonuçlanan davanın, kanunda sınırlı olarak sayılan nedenlerin varlığında yeniden görülmesi; örneğin sahte belge ya da yeni delil ortaya çıkması.

Ceza HukukuAyrıntılı bilgi

En az bir yıl çalışan işçinin kıdemine göre yararlandığı ücretli izin. İş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmayan izinlerin ücreti işçiye ödenir.

İş HukukuAyrıntılı bilgi

Belirli bir süre geçtikten sonra hakkın dava yoluyla istenebilirliğinin ortadan kalkması. Hâkim kendiliğinden dikkate almaz; borçlunun ileri sürmesi gerekir.

Genel