Ceza Hukuku
Savcılıkta ve Emniyette İfade Verirken Haklarınız
İfadeye çağrıldığınızda haklarınız: susma hakkı, müdafi yardımı, zorunlu müdafilik, yasak sorgu yöntemleri, gözaltı süresi ve ifade tutanağı.
Av. Murat GüllerHukuk ve Danışmanlık
3 dk okuma
Kolluk ya da savcılık tarafından ifadeye çağrılmak, çoğu kişi için endişe verici bir deneyimdir. Oysa şüpheli olarak ifade veren herkesin kanunla güvence altına alınmış hakları vardır ve bu hakların bilinmesi, sonraki aşamalarda telafisi güç sonuçların önüne geçer.
Bu yazıda ifadeye nasıl çağrıldığınızı, şüpheli olarak haklarınızı, müdafinin hangi durumlarda zorunlu olduğunu ve ifade sırasında dikkat edilmesi gerekenleri anlatıyoruz.
Kısaca
- Şüpheli, ifadesinin başında hakları konusunda bilgilendirilmelidir.
- Susma hakkı ve müdafi (avukat) yardımından yararlanma hakkı her aşamada vardır.
- Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda müdafi istem aranmaksızın atanır.
- Kötü muamele, tehdit, aldatma ya da kanuna aykırı vaatle alınan ifade delil olarak kullanılamaz.
- Müdafi bulunmaksızın kollukta alınan ifade, hâkim ya da mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.
İfadeye nasıl çağrılırsınız?
Şüpheli, çağrı kâğıdıyla ya da uygulamada çoğu zaman telefonla ifadeye çağrılır. Çağrının gerçekten ilgili kolluk biriminden ya da savcılıktan geldiğini teyit etmek önemlidir: resmî makamlar telefonda para, banka ya da şifre bilgisi istemez. Usulüne uygun çağrıya rağmen gelmeyen şüpheli hakkında zorla getirme kararı verilebilir.
Tanık olarak çağrıldıysanız durum farklıdır: tanıklar gerçeği söylemekle yükümlüdür; ancak yakınlarının aleyhine tanıklıktan çekinme ve kendisini ya da yakınlarını suçlayacak sorulara yanıt vermeme hakları vardır.
Şüpheli olarak haklarınız
- Hakkınızdaki suçlamanın size bildirilmesi
- Müdafi seçme ve müdafi yardımından yararlanma hakkı; müdafi seçecek durumda değilseniz baro tarafından görevlendirilmesini isteme
- Yakınlarınızdan istediğiniz kişiye gözaltına alındığınızın bildirilmesi
- Susma hakkı: suçlamaya karşı açıklamada bulunmamanın kanuni hakkınız olduğu
- Şüpheden kurtulmanız için somut delillerin toplanmasını isteme
- Lehinize olan hususları ileri sürme imkânı
Müdafi ne zaman zorunludur?
Müdafiden yararlanmak her şüphelinin hakkıdır. Ancak bazı durumlarda şüphelinin istemi aranmaksızın baro tarafından müdafi görevlendirilir:
- Şüphelinin çocuk olması,
- Kendisini savunamayacak derecede malul olması, sağır ya da dilsiz olması,
- Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan soruşturma yapılması.
İfade sırasında dikkat edilmesi gerekenler
- Dosyayı öğrenin: Kısıtlama kararı yoksa müdafi soruşturma dosyasını inceleyebilir. Neyle suçlandığınızı öğrenmeden beyanda bulunmayın.
- Anlamadığınız soruyu yanıtlamayın: Soruyu açıklatın; Türkçe bilmiyorsanız tercüman isteyin.
- Tutanağı okuyun: İfade tutanağını imzalamadan önce dikkatle okuyun; eksik ya da yanlış yazılan yerlerin düzeltilmesini isteyin.
- Yasak usuller: Kötü muamele, işkence, ilaç verme, yorma, aldatma, tehdit ya da kanuna aykırı menfaat vaadi yasaktır; bu yollarla alınan ifade delil olarak kullanılamaz.
Gözaltı
Gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkime gönderilme için gerekli süre hariç yirmi dört saati geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı bu süreyi, her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün uzatabilir. Gözaltına alınan kişi ya da yakınları, gözaltı işlemine karşı sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Gözaltına alınan kişinin bir yakınına gözaltı durumu gecikmeksizin bildirilir.
Sık sorulan sorular
Susma hakkımı kullanırsam aleyhime yorumlanır mı?
Susma hakkı anayasal bir haktır ve kullanılması tek başına aleyhe delil olarak değerlendirilemez. Hangi konularda beyanda bulunulacağına dosyanın durumuna göre müdafiinizle birlikte karar vermeniz yararlı olur.
Telefonla ifadeye çağrıldım; gitmezsem ne olur?
Telefonla yapılan çağrılar uygulamada yaygındır; önce çağrının gerçekten ilgili birimden geldiğini teyit edin. Usulüne uygun çağrıya rağmen gelmeyen şüpheli zorla getirilebilir. Kendini polis ya da savcı olarak tanıtıp para veya banka bilgisi isteyen aramalar ise dolandırıcılık girişimidir.
İfademi daha sonra değiştirebilir miyim?
Sonraki aşamalarda farklı beyanda bulunmak mümkündür; ancak çelişkili beyanlar inandırıcılığı etkileyebilir. Bu nedenle ilk ifadenin, dosya incelenip bir avukatla görüşüldükten sonra verilmesi önemlidir. Müdafi bulunmaksızın kollukta alınan ifade, hâkim ya da mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.
Ceza soruşturması ve kovuşturmasına ilişkin diğer konular için Ceza Hukuku sayfamıza bakabilirsiniz. İfadeye çağrıldıysanız beyanda bulunmadan önce 0532 504 54 58 numarasından bize ulaşın.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Süreler, oranlar ve parasal sınırlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebileceğinden işlem yapmadan önce somut durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Büro
Av. Murat Güller
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. 2003’ten bu yana Kartal’daki bürosunda bireysel ve kurumsal müvekkillere avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti veriyor.
Hakkımızda
