Tazminat Hukuku
İş Kazası Tazminatı: İşverenin Sorumluluğu ve Dava Süreci
Hangi olaylar iş kazası sayılır, işverenin sorumluluğu nedir, hangi tazminatlar istenebilir? SGK bildirimi, tespit davası ve on yıllık zamanaşımı.
Av. Murat GüllerHukuk ve Danışmanlık
3 dk okuma
İş kazaları, işçinin sağlığını ve çalışma gücünü kalıcı olarak etkileyebilen, kimi zaman ölümle sonuçlanan olaylardır. Kanun, işverene iş sağlığı ve güvenliği konusunda kapsamlı yükümlülükler yükler; bu yükümlülüklere aykırılık hâlinde işveren, işçinin ve yakınlarının zararlarından sorumludur.
Bu yazıda hangi olayların iş kazası sayıldığını, işverenin sorumluluğunu, talep edilebilecek tazminatları, SGK süreçlerini ve dava sürelerini anlatıyoruz.
Kısaca
- İş kazası, kanunda sayılan hâllerde işçinin bedenen ya da ruhen zarara uğradığı olaydır; yalnızca işyerinde olanlarla sınırlı değildir.
- İşveren kazayı en geç üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirmelidir.
- İşçi maddi ve manevi tazminat; ölüm hâlinde yakınları destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir.
- İş kazasından doğan tazminat davalarında zamanaşımı on yıldır ve arabuluculuk dava şartı değildir.
- SGK’nın bağladığı gelirler ve ödenekler tazminat hesabında dikkate alınır.
Hangi olaylar iş kazası sayılır?
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre aşağıdaki hâllerde meydana gelen ve sigortalıyı bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaylar iş kazasıdır:
- Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
- İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle,
- Görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderildiği sırada,
- Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan sürelerde,
- İşverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere toplu olarak götürülüp getirilmesi sırasında.
İşverenin sorumluluğu
İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverene risk değerlendirmesi yapma, çalışanları eğitme, uygun kişisel koruyucu donanım sağlama ve kurallara uyulup uyulmadığını denetleme yükümlülüklerini yükler. Kazada işverenin kusuru bilirkişi tarafından bu yükümlülükler ışığında belirlenir. İşçinin kendi kusuru (müterafik kusur) ya da üçüncü kişilerin kusuru tazminattan indirim yapılmasına yol açabilir; ancak işverenin önlem alma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Talep edilebilecek tazminatlar
| Kalem | Açıklama |
|---|---|
| Geçici iş göremezlik | Tedavi süresince çalışılamayan dönemdeki gelir kaybının SGK ödeneğiyle karşılanmayan kısmı. |
| Sürekli iş göremezlik | Kalıcı maluliyet nedeniyle çalışma gücü kaybı; maluliyet oranı, yaş, ücret ve kusura göre hesaplanır. |
| Tedavi ve bakıcı giderleri | Karşılanmayan tedavi giderleri ile başkasının bakımına muhtaç kalınması hâlinde bakıcı gideri. |
| Destekten yoksun kalma | Ölüm hâlinde, ölenin destek olduğu yakınların maddi zararı. |
| Manevi tazminat | İşçinin ve ağır bedensel zarar ya da ölüm hâlinde yakınlarının yaşadığı acı için. |
SGK süreçleri ve tespit davası
Kaza SGK’ya bildirilir ve Kurum tarafından iş kazası olup olmadığı incelenir. Kurum olayı iş kazası saymazsa, iş kazasının tespiti için SGK ve işverene karşı dava açılabilir. Maluliyet oranına itiraz edilmesi hâlinde SGK sağlık kurulu ve gerekirse Adli Tıp Kurumu süreçleri işletilir. SGK, işçiye geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri bağlar; işverenin kusuru varsa ödediği tutarları işverene rücu eder.
Zamanaşımı ve dava
İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında zamanaşımı on yıldır; süre kural olarak maluliyetin kesin olarak belirlendiği tarihten itibaren işler. Bu davalar iş mahkemesinde görülür ve dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu değildir. 31 Temmuz 2026’dan sonra açılan davalarda tazminat kısmi dava olarak açılıp bilirkişi hesabından sonra bir defaya mahsus artırılabilir.
Sık sorulan sorular
Kazada benim de kusurum varsa tazminat alabilir miyim?
Evet. Kusurunuz tazminat hakkınızı ortadan kaldırmaz; kusur oranınızda indirim yapılmasına yol açar. Kusur oranları iş güvenliği bilirkişisinin raporuyla belirlenir ve işverenin gerekli önlemleri alıp almadığı ayrıca değerlendirilir.
Sigortasız çalışırken iş kazası geçirdim; haklarım neler?
Sigortasız çalışma, iş kazasından doğan haklarınızı ortadan kaldırmaz. Kaza SGK’ya bildirilmemişse iş kazasının ve hizmet ilişkisinin tespiti için dava açılabilir; SGK’nın sağladığı haklardan yararlanırsınız ve Kurum yaptığı harcamaları işverene rücu eder.
İşe gelirken servis aracında yaşanan kaza iş kazası mıdır?
Evet. İşverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere toplu olarak götürülüp getirilme sırasında meydana gelen kazalar iş kazası sayılır. Kendi imkânlarınızla işe gidip gelirken yaşanan kazalar ise kural olarak bu kapsama girmez.
İş kazası ve diğer iş hukuku konuları için İş Hukuku ve Tazminat Hukuku sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Süreler, oranlar ve parasal sınırlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebileceğinden işlem yapmadan önce somut durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Büro
Av. Murat Güller
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. 2003’ten bu yana Kartal’daki bürosunda bireysel ve kurumsal müvekkillere avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti veriyor.
Hakkımızda
